MatookLabRehber Matematik

Lab1.1810. Sınıf Matematik · Geometrik Şekiller

Taban Uzunlukları Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Yükseklikleri Arasındaki İlişki

Aynı iki raptiyeye takılan lastik üçgenlerden biri ötekinin kaç katı alan kaplar?

Aylin'in mantar panosunda üç lastik aynı iki raptiyeden geçer. Tabanı kilitler, tepe raptiyesini aşağı yukarı çeker, alanın yükseklikle aynı oranda değiştiğini görür ve panodaki üç üçgeni karşılaştırırsın. Etkileşimli ve sesli anlatımlı bir 10. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.10.1.3 öğrenme çıktılarını çalıştırır.

Bu laboratuvarın kitaptaki yeri: MatBook 10 · s. 56–58

Taban Uzunlukları Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Yükseklikleri Arasındaki İlişki laboratuvarının sahnesi

Laboratuvara gir

Laboratuvarlar üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.

  • ✓ Kurulum gerektirmez; tarayıcıda açılır
  • ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
  • ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır

Laboratuvarın adımları

  1. 1GirişAylin'in mantar panosunda mavi, kırmızı ve yeşil lastikler aynı iki raptiyeden geçer: üç üçgenin ortak tabanı [BC]. Gönye tabana yaslanıp tepeye kayar; tepeden tabana dik inen iplik, üçgenin yüksekliğidir.
  2. 2TahminPano kareli kâğıda geçer. Taban kıpırdamazken tepe yüksekliğin yarısına inerse alan ne olur: aynı mı kalır, yarısına mı, dörtte birine mi iner? Tahmin kilitlenir.
  3. 3ÇekTaban kilitlenir. Öğrenci gönyeyle yükseklikleri çizer, kırmızı lastiğin tepesini aşağı çeker, yeşil lastiği başka bir dikmeye batırır ve alanları kendisi yazarak Tablo 1'i doldurur.
  4. 4OranlaOran kartları Tablo 2'nin kutularına konur: her satırda alanlar oranı yükseklikler oranına eşittir. Öğrenci tahminiyle yüzleşir; yedi karelik bir denemeyle oranın fark değil kat olduğunu görür.
  5. 5SınaTepe başka yerlere çakılır: cetvel lastiğin kolunu 5, gönye yüksekliği 4 kare ölçer; dikme tabanın uzantısına iner; tepe tabanın altına geçer ve dörtgenin alanı iki üçgenin toplamı olur.
  6. 6Neden?Dikdörtgen çerçeve kaydırılır; oranda taban ve 2 sadeleşir, geriye yükseklikler kalır. Kırmızı üçgen kâğıdın kenarına taşınır: tabanın ortak olması gerekmez, uzunluğunun eşit olması yeter. Öğrenci önermesini kurar, iki hazır önermeyi değerlendirir.
  7. 7UygulaPanoya dönülür; Aylin'in iki notundaki oranlardan yükseklikler 15k, 12k, 8k bulunur. Mavi ile yeşilin alanları 15’e 8 oranındadır. Yeşil raptiye iki kat yukarı taşınır. Ardından beş görevlik “Sıra sende”; lab raporu oluşur.

Öğrenme çıktıları

  • MAT.10.1.3 Üçgenin bir kenarı ve o kenara ait yüksekliğinin değişimine bağlı olarak alanının değişimine ilişkin çıkarım yapabilme

Öğretmenler için

Tahtada tam ekran açılır. Öğrenci raptiyelere dokunur, gönyeyle yükseklik çizer, tepe raptiyesini sürükler, alanları düğmelerle yazar, oran kartlarını yerleştirir, sadeleşen çarpanları çizer; klavye gerekmez. Yanlış cevapta cevap söylenmez, ipucu verilir. Sonunda el yazısı lab raporu hazırdır.

Kullanılan veri

Mantar pano bir öğretim modelidir: lastiklerin yükseklik oranları (3’e 2 ve 5’e 4) MEB 10. sınıf matematik ders kitabındaki örnekten alınmıştır; pano ölçüleri ve raptiye yerleri modeldir. Kâğıtta 1 kare 1 birimdir.

Ders kitabındaki yeri

MEB 10. Sınıf Matematik ders kitabı, 1. Tema, 16. Uygulama (s. 62–63), 14. Örnek ve 13. Sıra Sizde (s. 64), Kontrol Noktası (s. 74). MatBook 10. Sınıf Matematik, 1. Tema (s. 56–58).

Sıkça sorulan sorular

“Taban Uzunlukları Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Yükseklikleri Arasındaki İlişki” laboratuvarında ne yapılıyor?

Aynı iki raptiyeye takılan lastik üçgenlerden biri ötekinin kaç katı alan kaplar? sorusundan yola çıkılır. Aylin'in mantar panosunda üç lastik aynı iki raptiyeden geçer. Tabanı kilitler, tepe raptiyesini aşağı yukarı çeker, alanın yükseklikle aynı oranda değiştiğini görür ve panodaki üç üçgeni karşılaştırırsın. Laboratuvar 7 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Çek, Oranla, Sına, Neden?, Uygula.

Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?

10. sınıf “Geometrik Şekiller” temasındaki MAT.10.1.3 öğrenme çıktılarını çalıştırır.

Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?

Mantar pano bir öğretim modelidir: lastiklerin yükseklik oranları (3’e 2 ve 5’e 4) MEB 10. sınıf matematik ders kitabındaki örnekten alınmıştır; pano ölçüleri ve raptiye yerleri modeldir. Kâğıtta 1 kare 1 birimdir.

Bu laboratuvara nasıl girilir?

Google hesabınızla üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.

“Geometrik Şekiller” temasının diğer laboratuvarları

  • Lab1.1Hazır

    Bir Dik Üçgende Dar Açıların Trigonometrik Oranları

    Benzer dik üçgenleri büyütüp küçülterek kenar oranlarını tabloya dizersin; sinüs, kosinüs, tanjant ve kotanjant buradan çıkar.

  • Lab1.2Hazır

    Bir Trigonometrik Orandan Diğerlerine

    Tek bir oran verilir; ona uyan dik üçgeni kendin kurar, öbür oranları şekilden okursun.

  • Lab1.3Hazır

    Trigonometrik Özdeşlikler

    Açı değişince dört oran da değişir. Karoları taşıyarak, ucu yay boyunca gezdirerek hiç değişmeyen üç ilişkiyi bulur, nedenini kendi cümlenle söylersin.

  • Lab1.4Hazır

    Ölçüleri 30°, 45° ve 60° Olan Açıların Trigonometrik Oranları

    Eşkenar üçgeni ve kareyi katlayarak özel dik üçgenleri elde eder, bu açıların oranlarını ölçmeden bulursun.

  • Lab1.5Hazır

    Trigonometrik Oranların Birbiri Türünden İfadesi

    Bir yokuşun eğim levhasını, hiçbir kenarı ölçmeden doldurursun: üçgeni hipotenüsü 1 birim olana dek küçültür, sinüs ile kosinüsü böler, nedenini gösterirsin.

  • Lab1.6Hazır

    Birim Çember

    Bir dönme dolabın kırmızı kabini 120°'ye gelince dik üçgen yetmez olur. Hipotenüsü 1 birim olan üçgenin ucunu döndürüp çemberi kendin çizer, 90°'yi geçince neyin eksi olduğunu görürsün.

  • Lab1.7Hazır

    Yönlü Açı

    İki bisikletli aynı çizgiden ters yönlere gidiyor. Işını iki yöne döndürür, yönü sayının işaretiyle söylemeyi ve aynı yere iki yoldan varmayı keşfedersin.

  • Lab1.8Hazır

    Üçgenin İç Açıortayı ve Özellikleri

    Bir köşe mastarının işaretleyicisi açıyı ortalıyor; peki karşı kenarı da ortalar mı? Kâğıdı katlayarak açıortayı bulur, parçaları ölçer, kenarlarla ilişkisini keşfedersin.

  • Lab1.9Hazır

    Açıortay Üzerindeki Bir Noktanın Açının Kollarına Olan Uzaklığı

    Köşe rafındaki kalemlik kızakta ilerledikçe iki duvara uzaklığı eşit kalır mı? Bir noktayı açıortay boyunca gezdirir, kollara dik uzaklıklarını ölçer, nedenini iki eş üçgende bulursun.

  • Lab1.10Hazır

    Üçgenin İç Açıortaylarının Kesim Noktası

    Üçgen bir tepsiye sığan en büyük yuvarlak altlığın merkezi nerede? İki iç açıortayı çizer, üçüncüsünün nereden geçeceğini tahmin eder, kesim noktasına pergeli batırıp iç teğet çemberi çizersin.

  • Lab1.11Hazır

    Üçgenin Dış Açıortayı ve Özellikleri

    Lazer bir aynadan yansıyıp hedefe düşüyor; ayna uzatılsa zemine nerede değer? Dış açıyı kurar, açıortayını çizer, kesim noktasının iki köşeye uzaklıklarını ölçer, komşu kenarlarla ilişkisini bulursun.

  • Lab1.12Hazır

    Üçgenin İki Dış Açıortayı ile Diğer Köşesinden Çizilen İç Açıortayın Kesişimi

    Oyuncu sahnede nerede durursa üç seyirci bölümüne de eşit uzaklıkta olur? İki köşenin dış açıortayını ve üçüncü köşenin iç açıortayını çizer, kesim noktasının kenarların doğrularına uzaklığını ölçer, dış teğet çemberi pergelle çizersin.

  • Lab1.13Hazır

    Üçgenin Kenarortayları ve Ağırlık Merkezi

    Üçgen levhayı iğnenin ucunda dengelemeye çalışır, kenarortayları çizip kesim noktasını incelersin: kâğıdı katlar, kareleri sayar, pergelle adım atarsın.

  • Lab1.14Hazır

    Üçgenin Kenar Orta Dikmeleri ve Çevrel Çemberinin Merkezi

    Kırık bir tabağın merkezini ararsın: kâğıdı köşeyi köşenin üstüne katlayarak kenar orta dikmeleri bulur, köşeyi sürükleyip kesim noktasının nereye gittiğini izlersin.

  • Lab1.15Hazır

    Üçgenin Yükseklikleri ve Diklik Merkezi

    Üçgen bir parkın üç köşesinden karşı caddelere en kısa yolları ararsın: kâğıdı katlayıp gönyeyle yükseklikleri çizer, köşeyi kaydırıp yüksekliklerin uzantıya indiğini ve kesim noktasının köşeyle yer değiştirdiğini görürsün.

  • Lab1.16Hazır

    Üçgende Alan: Dar, Dik ve Geniş Açılı Üçgende Taban ve Yükseklik

    Süs panosundaki reçine üçgeninin yüksekliği dışarı düşüyor. Dik, dar ve geniş açılı üçgeni dik üçgenlerle toplayıp çıkararak alanı kurar, her kenarı taban seçersin.

  • Lab1.17Hazır

    Yükseklikleri Eşit Olan Üçgenlerin Alanları ile Tabanları Arasındaki İlişki

    Dere ile yol arasındaki tarla çitle dört üçgene ayrılmış. Yüksekliği kilitler, tabanı uzatır, alanın tabanla aynı oranda büyüdüğünü görür ve tarlayı paylarına göre bölersin.

  • Lab1.19Hazır

    Paralel Doğrular Arasında Ortak Tabana Sahip Üçgenlerin Alanları Arasındaki İlişki

    Mağaza cephesinde paralel iki çubuk arasına gerilmiş üçgen panonun üst köşesi kayar. Alan ve çevre saatlerini izler, yüksekliğin iki çubuk arasındaki uzaklık olduğunu görür, köşeyi hesabın kolay olduğu yere taşırsın.

  • Lab1.20Hazır

    Paralel Doğrular Arasında Ortak Tabana Sahip Üçgenlerin Ortak Olmayan Bölgelerinin Alanları

    Sergi salonunda sarı ve kırmızı iki projektör aynı kaideyi aydınlatır. Üst üste binen iki ışık üçgeninin ortak bölgesini ve dışarıda kalan parçalarını ölçer, ortak bölgeyi iki yandan çıkararak dış parçaların neden hep eşit kaldığını bulursun.

  • Lab1.21Hazır

    Kenarortay ve Eş Alanlar

    Kenarortayların üçgeni ayırdığı parçaların alanlarını ölçer, köşeyi sürükleyip ne olduğuna bakarsın.

  • Lab1.22Hazır

    Benzer Üçgenlerin Alanları Oranı ile Benzerlik Oranı Arasındaki İlişki

    Büyütülen üçgeni küçük üçgenlerle döşer, kaç parça gerektiğini sayarsın.

  • Lab1.23Hazır

    Farklı Bir Alan Bağıntısı Oluşturma

    Çadırın direğini indirip kaldırır, iki kenarı ve aradaki açıyla kesit alanını yazarsın; hangi kurulumun en geniş olduğunu bulursun.

  • Lab1.24Hazır

    Ek Çizimler Yardımıyla Uzunluk Bulma ve Sinüs Teoremi

    Ulaşılamayan bir uzunluğu önce ek çizimle bulur, sonra aynı sonuca götüren kısa yolu görürsün.

  • Lab1.25Yakında

    Sinüs Teoreminin Üçgen Çeşitlerine Uygulanması

    Köşeyi sürükleyip üçgeni dar, dik ve geniş açılı yapar, teoremin her birinde ne dediğine bakarsın.

  • Lab1.26Yakında

    Sinüs Teoreminin İspatı

    Aynı üçgenin alanını üç ayrı yoldan yazar, ispatı adım adım kendin kurarsın.

  • Lab1.27Yakında

    Ek Çizim Yardımıyla Uzunluk Bulma ve Kosinüs Teoremi

    İki kenarı menteşeyle bağlar, kenarlara kurulan karelerin açı değiştikçe nasıl davrandığını izlersin.

  • Lab1.28Yakında

    Kosinüs Teoreminin İspatı

    Yüksekliği çizer, Pisagor teoremini iki kez kullanır, ispatı adım adım kendin kurarsın.

© 2026 Rehber Matematik. Tüm hakları saklıdır. MatBook® tescilli bir markadır (tescil no 2022/024015). MatBook Lab'deki etkinlikler; senaryoları, görselleri, canlandırmaları, seslendirmeleri ve yazılımıyla birlikte 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunur. İzin alınmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz, başka bir yerde yayımlanamaz. Kullanım şartları