Rehber MatematikLab2.211. Sınıf Matematik · Geometrik Şekiller
Dörtgenlerde Açı Özellikleri
Bir dörtgenin biçimi değişince iç açılarının toplamı değişir mi?
Bir dörtgenin köşesini çekip biçimini değiştirir, dört köşesini kâğıttan ayırıp bir noktada birleştirirsin; sonra köşegeni çizip nedenini ispatlar, çevresinde dönen okla dış açıları toplarsın. Etkileşimli ve sesli anlatımlı bir 11. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.11.2.1 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Bu laboratuvarın kitaptaki yeri: MatBook 11 · s. 40
Laboratuvara gir
Laboratuvarlar üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.
- ✓ Kurulum gerektirmez; tarayıcıda açılır
- ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
- ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır
Laboratuvarın adımları
- 1GirişÇizim masasındaki model salıncak sallanır; oturağın üç konumu ile ipin asıldığı nokta sırayla birleştirilir ve bir dörtgen ortaya çıkar.
- 2TahminKâğıttaki dörtgenin bir köşesi yer değiştirir. Biçim değişince iç açıların toplamının değişip değişmeyeceği tahmin edilir ve kilitlenir.
- 3ÖlçKöşe dört ayrı yere çekilir; her birinde iç açılar toplanır ve çizelgeye yazılır. Köşe dilimleri kâğıttan ayrılıp bir noktada birleştirilir; sonuncusunu öğrenci yerine koyar. İçbükey dörtgen de denenir ve tahminle karşılaştırılır.
- 4NedenKöşegen çizilir, dörtgen iki üçgene ayrılır; açı parçaları köşelerinde birleştirilir ve ispatın gerekçeleri sıraya dizilir. İçbükey dörtgende içte kalan köşegen seçilir.
- 5Dış açıDışbükey dörtgenin kenarları uzatılır. Bir ok dörtgenin çevresinde yürür, her köşede dış açı kadar döner; dönüşler bir kadranda birikir. Sonuç hesapla doğrulanır.
- 6ÖnermeÖğrenci iç ve dış açılar için iki önermesini sözcük parçalarıyla kendisi kurar; ardından dört hazır önermeyi paralelkenar ve yamuk üzerinde deneyerek değerlendirir.
- 7UygulaSalıncağa dönülür: eşit ip boylarından eş açılar bulunur, aranan açı hesaplanır ve ara konum değişince sonucun değişmediği görülür. Ardından beş görevlik “Sıra sende”; lab raporu oluşur.
Öğrenme çıktıları
- MAT.11.2.1 Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Öğretmenler için
Sonuç verilmez: öğrenci önce ölçer ve köşeleri birleştirir, sonra köşegeni kendi çizerek ispatlar; “ölçmek ispat değildir” ayrımı adımın sorusudur. Dış açılar yalnız dışbükey dörtgende ve her köşeden birer tane alınır; önermede bu koşul yazılıdır. Yanlış cevapta cevap söylenmez, o yanlışa özel ipucu verilir; öğrenci klavye kullanmaz. Sonunda el yazısı lab raporu hazırdır.
Kullanılan veri
Kâğıttaki dörtgen bir öğretim modelidir; köşenin durduğu dört yerde açı ölçüleri tam sayıdır. Salıncak problemi MEB ders kitabındandır (s. 83): verilen açı 100° dir; ip boylarının eşitliği ve ara konumlar modelin varsayımıdır. İki görev MatBook 11. Sınıf Matematik kitabındandır (s. 40).
Ders kitabındaki yeri
MEB 11. Sınıf Matematik ders kitabı, 2. Tema, 2. Uygulama (s. 79–83): dörtgenlerde açı özellikleri. MatBook 11. Sınıf Matematik, 2. Tema (s. 40).
Sıkça sorulan sorular
“Dörtgenlerde Açı Özellikleri” laboratuvarında ne yapılıyor?
Bir dörtgenin biçimi değişince iç açılarının toplamı değişir mi? sorusundan yola çıkılır. Bir dörtgenin köşesini çekip biçimini değiştirir, dört köşesini kâğıttan ayırıp bir noktada birleştirirsin; sonra köşegeni çizip nedenini ispatlar, çevresinde dönen okla dış açıları toplarsın. Laboratuvar 7 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Ölç, Neden, Dış açı, Önerme, Uygula.
Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?
11. sınıf “Geometrik Şekiller” temasındaki MAT.11.2.1 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?
Kâğıttaki dörtgen bir öğretim modelidir; köşenin durduğu dört yerde açı ölçüleri tam sayıdır. Salıncak problemi MEB ders kitabındandır (s. 83): verilen açı 100° dir; ip boylarının eşitliği ve ara konumlar modelin varsayımıdır. İki görev MatBook 11. Sınıf Matematik kitabındandır (s. 40).
Bu laboratuvara nasıl girilir?
Google hesabınızla üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.
“Geometrik Şekiller” temasının diğer laboratuvarları
Lab2.1Hazır
Dörtgenlerde İçbükeylik ve Dışbükeylik
Bir bumerangın dört köşeli modelini kurar, köşegenlerini çizersin; içeri giren köşeyi aşağı çekip köşegenin ne zaman dışarı çıktığını bulur, iki karton üçgeni yapıştırarak nedenini görürsün.
Lab2.3Hazır
Dörtgenlerde Açıortay Yardımıyla Elde Edilen Açı Özellikleri-1
Karton bir dörtgenin komşu iki köşesini katlar, kat izlerinin kesiştiği açıyı ölçersin; bir köşeyi çekip öbür iki açıyla karşılaştırır, içindeki üçgeni bulup nedenini ispatlarsın.
Lab2.4Hazır
Dörtgenlerde Açıortay Yardımıyla Elde Edilen Açı Özellikleri-2
Bir mahalle modelinde karşı iki köşeden çıkan caddeleri izler, açıortay doğrularının arasındaki dar açıyı ölçersin; doğruların ne zaman hiç kesişmediğini bulur, nedenini beş adımda ispatlarsın.
Lab2.5Hazır
Dörtgenlerin Kenar Uzunlukları Arasındaki İlişkiyi Bulma
Katlanır metreden bir çerçeveyi iter, raylarda altı dörtgeni kendin kurarsın; kareye iki ayrı yoldan varırsın.
Lab2.6Hazır
Yamukta Orta Taban
Yapım aşamasındaki merdivenin ortadaki basamağını ölçmeden kesersin: raylarda tabanları değiştirir, kuralı bulur ve köşegenle gerekçelendirirsin.
Lab2.7Hazır
Dörtgenlerin Köşegenleri Arasındaki İlişkiyi Bulma
Katlanır masanın çapraz ayaklarından yola çıkar, iki çıtayla dört dörtgen kurarsın: bir dörtgeni köşegenlerinden tanırsın.
Lab2.8Hazır
Köşegen Pisagoru
Dik kavşaktan ayrılan dört arkadaşın dördüncü uzaklığını ölçmeden bulursun: kenarların karelerini teraziye koyar, dengenin nedenini gösterirsin.
Lab2.9Hazır
Dörtgenlerde Simetri
Bir peçeteyi ve dört kâğıt dörtgeni katlarsın: iki eş parça ayıran her çizgi simetri ekseni midir? Cevabı köşelerin çakışması söyler.
Lab2.10Hazır
Dörtgende Alan Özellikleri-1
İki çıtanın boyunu sabit tutar, aralarındaki açıyı ve kesiştikleri yeri değiştirir, alanı izlersin.
Lab2.11Hazır
Dörtgenlerde Alan Özellikleri-2
Bir vitrayın kırık camını yenilemek için köşegenlerin ayırdığı dört üçgenin alanları arasındaki bağı ararsın.
Lab2.12Hazır
Deltoid
Bir üçgeni üç kenarından da aynaya dayarsın; dışbükey dörtgeni hangisinin verdiğini bulur, deltoidin özelliklerini inceler, tanımını kendin kurarsın.
Lab2.13Hazır
Özel Dörtgenler Arasındaki İlişkiler
Tangramın kare parçası hangi dörtgenlerin özelliklerini taşır? Sekiz özel dörtgeni dokuz süzgeçten geçirir, şeritleri karşılaştırır, genelden özele şemayı kendin kurarsın.
Lab2.14Hazır
Çokgenlerin Sınıflandırılması
Sekiz uçlu yıldız nasıl bir çokgendir? On iki çokgeni kendi ölçütünle ayırır, 180° şablonuyla ölçer, köşegen ve iple sınar, her birine iki sözcükle ad verirsin.
Lab2.15Hazır
Dışbükey Çokgenlerin Köşegen ve Açı Özellikleri
Ongen pastayı bir köşesinden kaç üçgen dilime ayırabiliriz? Bir köşeden köşegenleri çizip üçgenleri sayar, iç açıların toplamını üçgenlerden kurar, dış açıları bir noktada toplayıp tam bir açı oluşturduklarını görürsün.
Lab2.16Hazır
Düzgün Çokgenlerin Bir İç ve Bir Dış Açısının Ölçüsünü Bulma
Beşgen ve kare örgü motiflerini kenar kenara dizersin; düzgün çokgenin bir dış ve bir iç açısını bularak ortada kaç kenarlı çokgen kaldığını hesaplarsın.
Lab2.17Hazır
Düzgün Çokgenlerin Köşegen ve Simetri Özellikleri
Çivili ip panosunda beşgenin köşegenlerine ip gerer, altıgen için kaç boy ip gerektiğini bulursun; kâğıdı katlayarak düzgün çokgenlerin simetri eksenlerini sınarsın.
Lab2.18Hazır
Düzgün Çokgenlerde Alan Hesabı
Kümbetin tek bir kenar ölçüsü taban alanını bulmaya yeter mi? Düzgün altıgen, sekizgen ve onikigeni merkezden eş üçgenlere ayırır, alanı tek bir üçgenden kurarsın.
Lab2.19Hazır
Çokgenlerle İlgili Problem Çözme
İki fayans deseninden hangisinin daha uygun olduğuna karar verirsin; verileri seçer, stratejini kendin kurarsın.