Lab2.711. Sınıf Matematik · Geometrik Şekiller
Dörtgenlerin Köşegenleri Arasındaki İlişkiyi Bulma
Katlanır masanın ayak uçları neden hep bir dikdörtgen çizer?
Katlanır masanın çapraz ayaklarından yola çıkar, iki çıtayla dört dörtgen kurarsın: bir dörtgeni köşegenlerinden tanırsın. Etkileşimli ve sesli anlatımlı bir 11. sınıf matematik laboratuvarı; Maarif Modeli öğretim programındaki MAT.11.2.1 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Bu laboratuvarın kitaptaki yeri: MatBook 11 · s. 62–70

Laboratuvara gir
Laboratuvarlar üyelere açıktır. Google hesabınla giriş yap; bu laboratuvar hemen açılır.
- ✓ Kurulum gerektirmez; tarayıcıda açılır
- ✓ Sesli anlatım ve adım adım ilerleme
- ✓ Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır
Laboratuvarın adımları
- 1GirişMasada çapraz ayaklı bir katlanır masa modeli durur. Öğrenci ayakları açıp kapar: tabla alçalır, yükselir; ayak uçları hep bir dikdörtgen çizer. Ayakların bu dikdörtgenin köşegenleri olduğu görülür.
- 2TahminAyakların eşit boyda olmasının tek başına yetip yetmeyeceği tahmin edilir ve kilitlenir.
- 3OrtalaKâğıtta cıvatayla bağlı iki çıta ve uçlarına gerili ip vardır. Öğrenci cıvatayı ikinci çıtanın da ortasına getirir: ipin çizdiği dörtgen paralelkenar olur.
- 4EşitleÇıtalar ortalarından bağlıyken bir uç sürüklenir: boylar eşitlenince dikdörtgen, çıtalar dik kesişince eşkenar dörtgen, ikisi birden olunca kare kurulur. Çizelge dolar.
- 5SınaOrtalarından bağlanmamış çıtalar incelenir: köşegenleri eşit ve dik olan ikizkenar yamuk, tek köşegeni ortalanan dörtgen. Tahminle yüzleşilir.
- 6Neden?Ortalanmanın neden paralelkenar verdiği iki eş üçgenle gerekçelendirilir (ters açılar, K.A.K., iç ters açılar). Öğrenci önermesini kendi kurar.
- 7UygulaMasanın ayak açıklığı hesaplanır; raptiyeli kare panoda köşegenin üç özelliğiyle çevre bulunur. Ardından beş görevlik “Sıra sende”; lab raporu oluşur.
Öğrenme çıktıları
- MAT.11.2.1 Üçgenlerde açı, benzerlik ve alan özelliklerinden yola çıkarak dörtgenlerin açı, kenar, köşegen, simetri ve alan özelliklerine ilişkin muhakeme yapabilme
Öğretmenler için
Tahtada tam ekran açılır. Öğrenci ayakları sürgüyle açıp kapar, çıtaların ucunu parmağıyla sürükler; klavye gerekmez. İşaretler yalnız özellik gerçekten varken görünür. Yanlış cevapta cevap söylenmez, ipucu verilir. Sonunda el yazısı lab raporu hazırdır.
Kullanılan veri
Katlanır masa, çıtalar ve pano birer öğretim modelidir. Çıtaların uçları tam karelere oturur; uzunluklar kesin yazılır. Pano sorusundaki 15° ve 60 cm MEB ders kitabındaki sayılardır.
Ders kitabındaki yeri
MEB 11. Sınıf Matematik ders kitabı, 2. Tema, 6. Uygulama (s. 97–99). MatBook 11. Sınıf Matematik, 2. Tema (s. 62–70).
Sıkça sorulan sorular
“Dörtgenlerin Köşegenleri Arasındaki İlişkiyi Bulma” laboratuvarında ne yapılıyor?
Katlanır masanın ayak uçları neden hep bir dikdörtgen çizer? sorusundan yola çıkılır. Katlanır masanın çapraz ayaklarından yola çıkar, iki çıtayla dört dörtgen kurarsın: bir dörtgeni köşegenlerinden tanırsın. Laboratuvar 7 adımdan oluşur: Giriş, Tahmin, Ortala, Eşitle, Sına, Neden?, Uygula.
Bu laboratuvar hangi öğrenme çıktılarını çalıştırıyor?
11. sınıf “Geometrik Şekiller” temasındaki MAT.11.2.1 öğrenme çıktılarını çalıştırır.
Laboratuvarda hangi veri kullanılıyor?
Katlanır masa, çıtalar ve pano birer öğretim modelidir. Çıtaların uçları tam karelere oturur; uzunluklar kesin yazılır. Pano sorusundaki 15° ve 60 cm MEB ders kitabındaki sayılardır.
Bu laboratuvara nasıl girilir?
Google hesabınızla üye girişi yaptıktan sonra laboratuvar tarayıcıda açılır; kurulum gerekmez. Akıllı tahta, bilgisayar, tablet ve telefonda çalışır.
“Geometrik Şekiller” temasının diğer laboratuvarları
Lab2.1Hazır
Dörtgenlerde İçbükeylik ve Dışbükeylik
Bir bumerangın dört köşeli modelini kurar, köşegenlerini çizersin; içeri giren köşeyi aşağı çekip köşegenin ne zaman dışarı çıktığını bulur, iki karton üçgeni yapıştırarak nedenini görürsün.
Lab2.2Hazır
Dörtgenlerde Açı Özellikleri
Bir dörtgenin köşesini çekip biçimini değiştirir, dört köşesini kâğıttan ayırıp bir noktada birleştirirsin; sonra köşegeni çizip nedenini ispatlar, çevresinde dönen okla dış açıları toplarsın.
Lab2.3Hazır
Dörtgenlerde Açıortay Yardımıyla Elde Edilen Açı Özellikleri-1
Karton bir dörtgenin komşu iki köşesini katlar, kat izlerinin kesiştiği açıyı ölçersin; bir köşeyi çekip öbür iki açıyla karşılaştırır, içindeki üçgeni bulup nedenini ispatlarsın.
Lab2.4Hazır
Dörtgenlerde Açıortay Yardımıyla Elde Edilen Açı Özellikleri-2
Bir mahalle modelinde karşı iki köşeden çıkan caddeleri izler, açıortay doğrularının arasındaki dar açıyı ölçersin; doğruların ne zaman hiç kesişmediğini bulur, nedenini beş adımda ispatlarsın.
Lab2.5Hazır
Dörtgenlerin Kenar Uzunlukları Arasındaki İlişkiyi Bulma
Katlanır metreden bir çerçeveyi iter, raylarda altı dörtgeni kendin kurarsın; kareye iki ayrı yoldan varırsın.
Lab2.6Hazır
Yamukta Orta Taban
Yapım aşamasındaki merdivenin ortadaki basamağını ölçmeden kesersin: raylarda tabanları değiştirir, kuralı bulur ve köşegenle gerekçelendirirsin.
Lab2.8Hazır
Köşegen Pisagoru
Dik kavşaktan ayrılan dört arkadaşın dördüncü uzaklığını ölçmeden bulursun: kenarların karelerini teraziye koyar, dengenin nedenini gösterirsin.
Lab2.9Hazır
Dörtgenlerde Simetri
Bir peçeteyi ve dört kâğıt dörtgeni katlarsın: iki eş parça ayıran her çizgi simetri ekseni midir? Cevabı köşelerin çakışması söyler.
Lab2.10Hazır
Dörtgende Alan Özellikleri-1
İki çıtanın boyunu sabit tutar, aralarındaki açıyı ve kesiştikleri yeri değiştirir, alanı izlersin.
Lab2.11Hazır
Dörtgenlerde Alan Özellikleri-2
Bir vitrayın kırık camını yenilemek için köşegenlerin ayırdığı dört üçgenin alanları arasındaki bağı ararsın.
Lab2.12Hazır
Deltoid
Bir üçgeni üç kenarından da aynaya dayarsın; dışbükey dörtgeni hangisinin verdiğini bulur, deltoidin özelliklerini inceler, tanımını kendin kurarsın.
Lab2.13Hazır
Özel Dörtgenler Arasındaki İlişkiler
Tangramın kare parçası hangi dörtgenlerin özelliklerini taşır? Sekiz özel dörtgeni dokuz süzgeçten geçirir, şeritleri karşılaştırır, genelden özele şemayı kendin kurarsın.
Lab2.14Hazır
Çokgenlerin Sınıflandırılması
Sekiz uçlu yıldız nasıl bir çokgendir? On iki çokgeni kendi ölçütünle ayırır, 180° şablonuyla ölçer, köşegen ve iple sınar, her birine iki sözcükle ad verirsin.
Lab2.15Hazır
Dışbükey Çokgenlerin Köşegen ve Açı Özellikleri
Ongen pastayı bir köşesinden kaç üçgen dilime ayırabiliriz? Bir köşeden köşegenleri çizip üçgenleri sayar, iç açıların toplamını üçgenlerden kurar, dış açıları bir noktada toplayıp tam bir açı oluşturduklarını görürsün.
Lab2.16Hazır
Düzgün Çokgenlerin Bir İç ve Bir Dış Açısının Ölçüsünü Bulma
Beşgen ve kare örgü motiflerini kenar kenara dizersin; düzgün çokgenin bir dış ve bir iç açısını bularak ortada kaç kenarlı çokgen kaldığını hesaplarsın.
Lab2.17Hazır
Düzgün Çokgenlerin Köşegen ve Simetri Özellikleri
Çivili ip panosunda beşgenin köşegenlerine ip gerer, altıgen için kaç boy ip gerektiğini bulursun; kâğıdı katlayarak düzgün çokgenlerin simetri eksenlerini sınarsın.
Lab2.18Hazır
Düzgün Çokgenlerde Alan Hesabı
Kümbetin tek bir kenar ölçüsü taban alanını bulmaya yeter mi? Düzgün altıgen, sekizgen ve onikigeni merkezden eş üçgenlere ayırır, alanı tek bir üçgenden kurarsın.
Lab2.19Hazır
Çokgenlerle İlgili Problem Çözme
İki fayans deseninden hangisinin daha uygun olduğuna karar verirsin; verileri seçer, stratejini kendin kurarsın.